شوری سنج یا رفراکتومتر شوری، یکی از دستگاه‌های مدرن است که در تحقیقات ژئوفیزیکی و جغرافیایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دستگاه لوازم آزمایشگاهی برای اندازه‌گیری شوری و نمک سدیم کلرید در نمونه‌های آب استفاده می‌شود. اصل عملکرد این دستگاه بر پایه اصول شکست پرتو و سنجش آن است.

ویژگی‌های مهمی که در یک شوری سنج آزمایشگاهی وجود دارند عبارتند از:

۱. دقت: یکی از ویژگی‌های مهم در شوری سنج آزمایشگاهی، دقت دستگاه است. دستگاه باید توانایی اندازه‌گیری دقیق شوری را داشته باشد تا نتایج به دست آمده قابل اعتماد باشند.

۲. رنج اندازه‌گیری: شوری سنج آزمایشگاهی باید بتواند محدوده‌ی وسیعی از شوری را اندازه‌گیری کند. برخی نمونه‌ها ممکن است بسیار شور یا بسیار ناشور باشند، بنابراین دستگاه باید قادر به اندازه‌گیری هر دو حالت باشد.

۳. کالیبراسیون: برای دستیابی به نتایج صحیح، شوری سنج باید قابلیت کالیبراسیون داشته باشد. این به معنای تنظیم و تطبیق دستگاه با استانداردهای معتبر شوری است تا اندازه‌گیری‌ها دقیق باشند.

۴. استحکام و دوام: دستگاه باید دارای ساختاری استحکام بالا و دوام مناسب باشد تا بتواند در طولانی‌مدت و در شرایط کاری مختلف به طور قابل اطمینان عمل کند.

۵. سهولت استفاده: شوری سنج آزمایشگاهی باید ساده و آسان در استفاده باشد. کاربر باید بتواند به سرعت نمونه را آماده کند و نتایج را به راحتی خوانده و تفسیر کند.

۶. قابلیت اتصال به سیستم‌های کامپیوتری: برخی از شوری سنج‌های آزمایشگاهی قابلیت اتصال به سیستم‌های کامپیوتری را دارند. این ویژگی به کاربر امکان می‌دهد نتایج را ذخیره کند، تحلیل کند و به صورت دیجیتال گزارش بگیرد.

۷. قابلیت تنظیم و نمایش واحد شوری: برخی از دستگاه‌های شوری سنج قابلیت تنظیم و نمایش واحد شوری را دارند. این امکان به کاربر می‌دهد واحد شوری را بر اساس نیاز خود تغییر دهد و نتایج را به صورت مطلوب نمایش دهد.

شوری سنج به دلایل زیر مزایایی برای استفاده در آزمایشگاه‌ها دارد:

1. اندازه‌گیری دقیق: شوری‌سنج آزمایشگاهی با دقت بالا عمل می‌کند و می‌تواند به صورت دقیق غلظت نمک را اندازه‌گیری کند. این دقت در بسیاری از آزمایش‌ها و فرآیندهای صنعتی بسیار حیاتی است و به دلیل این دقت، شوری‌سنج آزمایشگاهی به عنوان یک ابزار اساسی در آزمایشگاه‌ها استفاده می‌شود.
2. سرعت و آسانی استفاده: شوری‌سنج آزمایشگاهی با سرعت بالا عمل می‌کند و نتایج را به صورت سریع و آسان ارائه می‌دهد. این امر به معنای صرفه‌جویی در زمان است و به آزمایشگاه‌ها کمک می‌کند تا فرآیندهای خود را بهبود دهند و به سرعت تصمیم‌گیری کنند.
3. تنوع استفاده: شوری‌سنج آزمایشگاهی قابلیت استفاده در انواع نمونه‌ها و صنایع مختلف را دارد و با قابلیت تعویض سنسورها و کالیبراسیون، استفاده گسترده‌تری را فراهم می‌کند.
4. قابلیت اتصال به دستگاه‌های دیگر: شوری‌سنج آزمایشگاهی امکان اتصال به سیستم‌ها و دستگاه‌های دیگر را دارد، که انتقال داده‌ها را آسان می‌کند و قابلیت بررسی و ثبت داده‌ها را بهبود می‌بخشد.
5. قابلیت بررسی و ثبت داده‌ها: بسیاری از شوری‌سنج‌های آزمایشگاهی قابلیت ثبت داده‌ها را دارند و این قابلیت به کاربران اجازه می‌دهد داده‌ها را ذخیره و بررسی کنند، همچنین این داده‌ها می‌توانند برای کنترل فرآیندها و کیفیت محصولات استفاده شوند.

در زیر به برخی از معایب رایج شوری سنج‌های آزمایشگاهی اشاره خواهیم کرد:

1. هزینه: شوری سنج‌های آزمایشگاهی گران قیمت هستند و برای برخی کاربران هزینه‌ی بالا ممکن است محدودیتی باشد.
2. پیچیدگی استفاده: استفاده از شوری سنج‌های آزمایشگاهی نیازمند مهارت و تجربه خاصی است و دقت در استفاده از آنها اهمیت دارد.
3. تحریفات ناشی از نمونه‌برداری و پردازش نمونه: اگر نمونه به درستی برداشته نشود یا پردازش نمونه اشتباه باشد، نتایج شوری سنج ممکن است تحریف شده باشد.
4. نیاز به تعمیر و نگهداری: شوری سنج‌های آزمایشگاهی نیازمند تعمیر و نگهداری دوره‌ای هستند، از جمله شارژ باتری و کالیبره‌سازی منظم.
5. محدودیت در زمینه‌ی اندازه‌گیری: برخی از شوری سنج‌های آزمایشگاهی تنها برای اندازه‌گیری شوری مناسب هستند و نمی‌توانند سایر پارامترها مانند pH و دما را اندازه‌گیری کنند.

نتیجه‌گیری:

شوری سنج با استفاده از اصول شکست پرتو و انحراف آن، قادر به اندازه‌گیری شوری در نمونه‌های آب می‌باشد. با ارسال پرتوی خاصی به داخل محلول و مقایسه پرتو خروجی با پرتو ورودی، مقدار ضریب شکست و در نتیجه درجه بریکس یا میزان ماده حل شده (مانند نمک) قابل تعیین است. این دستگاه، به عنوان یک ابزار آزمایشگاهی موثر، برای اندازه‌گیری شوری در آب و محیط‌های دیگر استفاده می‌شود. با این ابزار، محققان و جغرافی‌دانان قادرند به طور دقیق شوری نمونه‌های آب را اندازه‌گیری کرده و تحلیل‌های لازم را درباره‌ی خواص و کیفیت آب انجام دهند.