آنتی اکسیدان چیست و چگونه میتوان آنتی اکسیدان خرید؟
به طور کلی کابرد آنتی اکسیدان به تأخیر انداختن اکسیداسیون ترکیبات شیمیایی مختلف از جمله: لاستیکهای طبیعی و مصنوعی، بنزینها و انواع مواد غذایی میباشد. در طی این فرآیند که آنتی اکسیدان از اکسیداسیون جلوگیری میکند، زیرا مواد با اکسیژن موجود در هوا ترکیب میشوند. که این واکنش باعث جلوگیری از یک سری واکنشها نیز میشود. از جمله مانع از ترشیدگی غذا در محصولات غذایی، مانع از خاصیت ارتجاعی در لاستیکها و تشکیل صمغ در بنزین را نیز به تأخیر میاندازد. آنتی اکسیدانهایی که بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند ترکیبات آلی مانند آمینهای معطر، فنلها و آمینوفنولها هستند.
همچنین آنتی اکسیدان بستری است که از اکسید شدن مولکولهای داخل سلول جلوگیری میکند. این یک فرآیند شیمیایی شناخته شده است، که امکان حذف الکترون یا هیدروژن از یک ماده را فراهم میکند. و رادیکالهای آزاد در طی واکنش اکسیداسیون بیولوژیکی تولید میشوند.
واکنش اکسیداسیون چگونه انجام میشود؟
به طور کلی، اکسیداسیون توسط یک واکنش زنجیرهای انجام میشود، یعنی واکنشی متشکل از یک سری مراحل متوالی که در چرخههای تکراری رخ میدهد، که در هر یک از آنها محصولات میانی به نامحلولهای زنجیرهای بازسازی میشوند چنین واکنشی تا زمانی ادامه خواهد داشت که حاملهای زنجیرهای پابرجا باشند. این حاملها، زنجیره رادیکالهای آزاد، قطعات مولکولی خنثی الکتریکی حاوی الکترونهای جفت نشده هستند. و این زنجیره میتواند توسط مولکولهای برانگیخته حرارتی، رادیکالهای آزاد، کاتالیزورهای فلزی یا نور آغاز شود آنتی اکسیدانها با واکنش با حاملهای زنجیرهای، واکنش زنجیرهای اکسیداتیو را خاتمه میدهند.
به طور کلی آنتی اکسیدانها به دو صورت طبیعی و مصنوعی وجود دارند .
آنتی اکسیدان چیست؟
هرگاه صحبت از آنتی اکسیدان میشود، نا خود آگاه ذهن ما به سمت آنتی اکسیدان موجود در ترکیبات غذایی میرود که بدن برای دفاع از برخی بیماریها به آنها نیاز دارد. اما در واقع آنتی اکسیدان یک ویژگی شیمیایی است خاصیت تولید الکترون ( دهنده الکترون)را دارد.
برخی از موادی که در یک موقعیت به عنوان آنتی اکسیدان عمل میکنند، ممکن است در موقعیتهای مختلف، پرواکسیدانها (گیرندههای الکترون) باشند. یکی دیگر از تصورات اشتباه بزرگ این است که آنتی اکسیدانها قابل تعویض هستند. اما این طور نیست. و هر کدام دارای رفتارهای شیمیایی و خواص بیولوژیکی منحصر به فردی هستند. آنها تقریباً به طور قطع به عنوان بخشهایی از شبکههای پیچیده تکامل یافتهاند و هر ماده (یا خانواده مواد) متفاوت نقشهای متفاوتی ایفا میکند. این بدان معناست که هیچ ماده واحدی نمیتواند کار کل جمعیت را انجام دهد.
آنتی اکسیدانهای مصنوعی
یکی از انواع آنتی اکسیدانهای موجود در صنعت، آنتی اکسیدان مصنوعی میباشد، که در صنایع غذایی و شیمیایی و حتی پزشکی کاربرد ویژهای دارد. برخی از این ترکیبات عملکرد مشابهای با آنتی اکسیدانهای طبیعی دارند و گروههای شیمیایی جدیدی را تولید میکنند. که دامنه عملکرد سلولی آنها را افزایش میدهد. از طرف دیگر، برخی از آنتی اکسیدانهای مصنوعی هیچ تشابه ساختاری با آنتی اکسیدانهای طبیعی ندارند و واکنشپذیری بالایی نسبت به گونههای فعال اکسیژن نشان میدهند و محافظت انتخابی را در بافتهای خاص نشان میدهند.
همچنین تعداد زیادی آنتی اکسیدان مصنوعی برای تثبیت مواد غیر خوراکی مانند پلاستیک، لاستیک و پلیمرها موجود است با این حال، استفاده از آنتی اکسیدانهای مصنوعی در غذاها مستلزم این است که جنبههای مختلفی از جمله ضرورت تکنولوژیکی، سمشناسی محصولات اکسیداسیون لیپید و سمشناسی آنتی اکسیدانها در نظر گرفته شود.
انواع آنتی اکسیدان مصنوعی
BHA
بوتیل هیدروکسی آنیزول (BHA) یک آنتی اکسیدان مونوفنولیک محلول در چربی است که در مقایسه با روغن گیاهی برای اکسیداسیون لیپید در چربی حیوانات بهتر استفاده میشود.
BHT
بوتیل هیدروکسی تولوئن (BHT) نیز یک آنتی اکسیدان مصنوعی محلول در چربی مونوفنولیک است اما در دمای بالا از BHA پایدارتر است و هر دو به صورت همافزایی عمل میکنند. بسیاری از فرمولهای آنتی اکسیدانی موجود در بازار حاوی هر دو این آنتی اکسیدانها هستند.
BHA با رادیکالهای پراکسی در تعامل است و یک رادیکال فنوکسی BHA تولید میکند که به نوبه خود ممکن است یک اتم هیدروژن را از گروه هیدروکسیل BHT حذف کند. BHA توسط رادیکال هیدروژن ارائه شده توسط BHT بازسازی میشود. رادیکالهای BHT که به این ترتیب تشکیل شدهاند، میتوانند با یک رادیکال پراکسی واکنش دهند و به عنوان یک زنجیره خاتمهدهنده عمل کنند.
EDTA
EDTA شامل ادتا دو سدیم و ادتا ۴ سدیم یک آنتی اکسیدان محلول در آب معمولی است که به غذاها، محصولات مراقبت از بدن و محصولات خانگی اضافه میشود. این ماده با مواد معدنی مانند مس، آهن و نیکل که ممکن است در محصول غذایی وجود داشته باشد متصل میشود. اگر این مواد معدنی غیر فعال نشوند، ممکن است منجر به تغییر رنگ، فاسد شدن و شکست بافت شوند. هنگامی که به عنوان یک آنتی اکسیدان اضافه میشود، EDTA مانع از تغییر رنگ و فاسد شدن اکسیژن میشود.
اتوکسیکین
این به عنوان یک آنتی اکسیدان است که در درجه اول برای محافظت از اکسیداسیون کاروتنوئید در خوراک حیوانات، سبزیجات (سیب زمینی و غیره) و میوهها (سیب و گلابی) در طول ذخیرهسازی استفاده میشود.
PG
این استر از تراکم گالیک اسید و پروپانول تشکیل شده است. این ماده به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل میکند، که به عنوان یک افزودنی غذایی برای محافظت از روغنها و چربیها در محصولات غذایی استفاده میشود.
TBHQ
TBHQ نیز یک آنتی اکسیدان دی فنولیک بسیار مؤثر است. در غذاها، به عنوان نگهدارنده روغنهای گیاهی غیر اشباع و بسیاری از چربیهای خوراکی حیوانی استفاده میشود. حتی در صورت وجود آهن باعث تغییر رنگ نمیشود و حتی طعم یا بوی موادی را که به آن اضافه شده است تغییر نمیدهد.
همچنین از آن به عنوان یک تثبیتکننده برای جلوگیری از پلیمریزاسیون خودکار پراکسیدهای آلی در صنعت استفاده میشود. و به عنوان مهارکننده خوردگی در بیودیزل استفاده میشود. در عطرسازی به عنوان ثابتکننده برای کاهش سرعت تبخیر و بهبود ثبات استفاده میشود. همچنین به لاکها، رزینها و افزودنیهای روغن اضافه میشود. میتوان آن را به تنهایی یا همراه با BHA یا BHT استفاده کرد.
آنتی اکسیدانها چیست و چگونه آنها را دریافت کنیم؟
آنتی اکسیدانها مواد مصنوعی یا طبیعی هستند که ممکن است از برخی از انواع آسیب سلولی جلوگیری کرده یا آن را به تأخیر بیندازند. رژیمهای غذایی سرشار از سبزیجات و میوهها، که منابع خوبی از آنتی اکسیدانها هستند، سالم هستند. با این حال، تحقیقات نشان نداده است که مکملهای آنتی اکسیدانی در پیشگیری از بیماریها مفید باشند.
آنتی اکسیدانهای طبیعی چگونه ساخته میشوند؟
سلولهای بدن شما به طور طبیعی آنتی اکسیدانهای قوی مانند آلفا لیپوئیک اسید و گلوتاتیون تولید میکنند. همهی غداهایی که روزانه مصرف میکنید، آنتی اکسیدانهای دیگری مانند ویتأمین C و E را تأمین میکنند. گیاهان پر از ترکیباتی هستند که به عنوان فیتوکمیکالها شناخته میشوند.
آنتی اکسیدان طبیعی چیست؟
از این تعریف، آنتی اکسیدانهای طبیعی افزودنیهایی هستند، که به طور طبیعی وجود دارند که هدفشان به تأخیر انداختن ترشیدگی اکسیداتیو محصول برای بهینهسازی شرایط آن برای مدت زمان طولانیتر است.
فواید آنتی اکسیدان طبیعی
- از پیری زودرس پوست جلوگیری میکند.
- مفاصل، چشمها، قلب و مغز را سالم نگه میدارد.
- ریسک ابتلا به انواع سرطان را کاهش میدهد.
- سم زدایی در بدن را راحتتر میکند.
- با سالم نگه داشتن ارگانهای بدن، باعث افزایش طول عمر میشود.
- ریسک ابتلا به آلزایمر و زوال عقل را کاهش میدهد.
- آسیبهای سلولی را کاهش میدهد.
فواید و مزیتهای آنتی اکسیدان برای بدن
کارتنوئیدها (carotenoids)، بتاکاروتن (beta-carotene)، لیکوپن (lycopene) و ویتأمین C، چهار آنتی اکسیدان معروف و شناخته شده هستند. در طور روز، مقادیر زیادی از این آنتی اکسیدانها را با خوردن میوهها، سبزیها و غذاهای مختلف دریافت میکنید. مصرف این مواد میتواند سطح رادیکالهای آزاد را در بدن کاهش بدهد.
جلوگیری از اکسیداسیون با آنتی اکسیدانهای آلی
یکی از نگرانیهای بزرگ اتوکسیداسیون در تجارت، نمونهای است که منجر به ترشیدگی، چربیها، روغنها و غذاهای چرب میشود. که این یعنی تباهی ناشی از تجزیه مولکول چربی، در اثر واکنش با اکسیژن و تبدیل به مخلوطی از آلدئیدهای فرار، کتونها و اسیدها است. واکنش را میتوان با قرار گرفتن در معرض نور یا حضور مقادیر کمی از فلزات که به عنوان کاتالیزور عمل میکنند آغاز کرد.
برای به تعویق انداختن ایجاد ترش، از آنتی اکسیدانهای آلی، معمولاً توکوفرول، پروپیل گالات، هیدروکسی تولوئن بوتیله (BHT) یا هیدروکسی آنیزول بوتیله (BHA) استفاده میشود این ترکیبات با اهدای اتمهای هیدروژن با حاملهای زنجیرهای واکنش میدهند استفاده از آنتی اکسیدانها برای غذا در اکثر کشورها به دقت تنظیم میشود معمولاً محدودیتهای خاصی بر روی نوع و مقدار آنتیاکسیدانهایی که ممکن است استفاده شوند، اعمال میشود.
عوامل مؤثر بر قیمت آنتی اکسیدان
- خرید آنتی اکسیدان به صورت پودری رایج است. به این دلیل که باید به خوبی در سطح ماده پلیمری پایه توزیع شوند و همچنین در صورت حرارت دیدن به راحتی ذوب شوند.
- از نظر رنگ نباید موجب ایجاد کوچکترین تغییری در پلیمر پایه شوند.
- نباید فرار باشند تا بتوانند به خوبی از مواد پلیمری محافظت کنند.
- سمی نبودن یکی از فاکتورهای بسیار مهمی است که در خرید آنتی اکسیدان باید مورد توجه قرار داد.
نتیجهگیری
به طور کلی با توجه به آنچه در این مقاله گفته شد، کابرد آنتی اکسیدان به تأخیر انداختن اکسیداسیون ترکیبات شیمیایی مختلف از جمله: لاستیکهای طبیعی و مصنوعی، بنزینها و انواع مواد غذایی میباشد. در طی این فرآیند که آنتی اکسیدان از اکسیداسیون جلوگیری میکند، مواد با اکسیژن موجود در هوا ترکیب میشوند. برای جلوگیری از اکسیداسیون در محصولات مختلف به ویژه محصولات غذایی مورد استفاده قرار میگیرند. این آنتی اکسیدانها به محصولات غذایی به عنوان نگهدارنده اضافه میشوند. در گذشته از آنتی اکسیدانهای سنتزی برای این منظور استفاده میشد، اما به دلیل این که اثرات آنها بر بدن هنوز به طور کامل شناخته شده نیست؛ در حال حاضر از آنتی اکسیدانهای استخراج شده از منابع طبیعی در این صنعت استفاده میشود.