جوهر مورچه چیست؟ نکات ایمنی استفاده از جوهر مورچه
- نام: فرمیک اسید، متانوئیک اسید، هیدروژن کربوکسیلیک اسید
- فرمول شیمیایی: HCO۲H یا HCOOH
- جرم مولی: ۴۶٫۰۳
- درصد خلوص: ۸۵%
- شکل ظاهری: بیرنگ، سمی، خورنده
- دمای ذوب: ۸٫۴°
- دمای جوش: ۱۰۰٫۸°
- گرید: صنعتی و آزمایشگاهی
کاربرد جوهر مورچه(formic acid)
۱-به عنوان ماده نگهدارنده و ضد باکتری در خوراک دام
۲-کاهش از دست دادن ارزش غذایی در فرآیند تخمیر
۳-برای حفظ خوراک زمستانی گاو
۴-برای از بین بردن باکتری
۵-به عنوان یک ماده منعقدکننده در تولید لاستیک
۶-به جای اسیدهای معدنی برای محصولات تمیزکننده مختلف مانند پاککننده آهک
۷-در استرهای فرمت طعم دهندهها
۸-برای تولید عطرهای مصنوعی
۹-در درمان بیماری زگیل
۱۰-به عنوان واسطه برای تولید ایزوبوتانول از CO۲ با استفاده از میکروبها
۱۱-به عنوان یک اصلاحکننده فرار pH
۱۲-به عنوان افزودنی غذایی
۱۳-در سنتز مواد دارویی مانند انسولین و کافئین
بیشتر بخوانید : چگونه جوش شیرین موجب سفیدی دندان میشود؟
اسید فورمیک و یا جوهر مورچه چیست؟
به طور کلی، اصطلاح “فورمیک اسید” از کلمه لاتین “formica” گرفته شده است که به معنی مورچه است. این به جداسازی اولیه اسید فرمیک از طریق تقطیر اجسام مورچه اشاره دارد. نمکها، استرها و همچنین آنیونهای به دست آمده از اسید فرمیک به عنوان فرمت شناخته میشوند. اسید فرمیک سادهترین شکل اسید کربوکسیلیک است. به نام متانوئیک اسید نیز شناخته میشود و فرمول شیمیایی آن HCO۲H یا HCOOH است.
اسید فرمیک به طور طبیعی به عنوان یک مورچه خاص وجود دارد. اسید فورمیک مایعی بیرنگ، خورنده و فرار با بوی تند است. این اسید که به جوهر مورچه نیز معروف است، اولین بار با تجزیه و تحلیل بخارات حاصل از تجمع گونههای خاصی از مورچهها کشف شد. خواص اسیدی و کاهنده آن منجر به استفاده از آن در بسیاری از مصارف مواد اولیه کشاورزی، دارویی، مواد اولیه غذایی، نساجی و شیمیایی شده است.
انواع اسید فرمیک
انواع اسید فورمیک با توجه به خواصی که دارند، به ۳ دسته تقسیم میشوند.
اسید فرمیک گازی: دستهای از اسید فرمیکها که به نام اسید فرمیک گازی شهرت دارند، به صورت دیمر میباشد که دارای پیوندهای هیدروژنی هستند.
اسید فرمیک مایع: دستهای دیگر از اسید فرمیکها، اسید فرمیک مایع میباشد. این دسته از مواد دارای مولکولهای نامحدود با پیوندهای هیدروژنی هستند.
اسید فرمیک جامد: این دسته از اسید فرمیکها نیز همچون اسید فرمیکهای مایع، در ساختار خود مولکولهای نامحدود با پیوندهای هیدروژنی دارند.
مزایای اسید فرمیک
۱-به عنوان نگهدارنده و آنتی باکتریال در غذای دام استفاده میشود.
۲-اسپری کردن مقداری از فورمیک اسید بر روی علف تازه خشک، از پوسیدگی و فاسد شدن آن جلوگیری میکند.
۳- در زمستان از فاسد شدن غذای دام در دامداریهای بزرگ جلوگیری میکند.
۴-اسید فرمیک در مرغداریها برای از بین بردن باکتری سالمونلا به غذای مرغها اضافه میشود.
۵-این ماده به مقدار ناچیز در صنعت نساجی و دباغی استفاده میشود.
۶- از برخی از مشتقات فورمیک اسید مانند فرمات اسید در صنعت خوشبوکنندهها استفاده میشود.
۷-به عنوان تنظیمکننده pH در خنثی کردن محیط قلیایی استفاده میشود
معایب فورمیک اسید
۱- تماس پوست با مایع یا بخار آن باعث سوختگی شیمیایی و در صورت تماس با چشم ممکن است باعث ایجاد آسیبهای دائمی در چشم شود.
۲- تنفس بخار آن موجب تحریک و سوزش دستگاه نفسی میشود.
۳- به دلیل اینکه ممکن است، مقادیری CO در بخار اسید فرمیک موجود باشد باید در نگهداری، حمل و نقل و استفاده از آن نکات ایمنی کاملاً رعایت شود.
۴-سازمان غذا و داروی آمریکا مقدار مجاز، بخار اسید فرمیک در هوای محیط کار را ۵ppm اعلام کردهاست. اسید فرمیک به آسانی متابولیزه شده و از بدن دفع میشود.
۵- قرار گرفتن مداوم در معرض آن باعث ایجاد عوارض مزمن مثل ایجاد حساسیتهای پوستی میشود.
۶- آزمایش روی حیوانات آزمایشگاهی نشان میدهد که قرار گرفتن طولانی در معرض اسید فرمیک باعث ایجاد جهش ژنی و آسیبهای کلیوی و کبدی میشود.
خطرات اسید فرمیک برای انسان
۱-تماس استنشاقی
استنشاق این ماده بسیار مضر بوده و باعث تحریک سیستم تنفسی میشود. همچنین بخارات این ماده سبب ایجاد التهاب شدید، علائم ریوی و این ماده حتی میتواند سبب شوک و مرگ نیز گردد.
۲-تماس پوستی
در هنگام تماس مستقیم این ماده با پوست باعث ایجاد سوختگی میشود. همچنین جذب پوستی این ماده سبب ایجاد اثرات شدید سمی، کاهش تنفس، اشکال در بلع و حتی منجر به مرگ میگردد.
۳-تماس با چشمها
تماس بخارات فورمیک اسید و یا خود مایع، باعث سوختگی چشمها میشود. که در حالت برخورد حالت مایع باعث سوختگی شدید، التهاب و صدمه به قرینه و کوری میشود.
۴-تماس گوارشی
این ماده شیمیایی برای گوارش به شدت مضر است، به طوری که باعث تخریب بافتهای بدن میشود. همچنین سبب سوختگی، جراحت و سوراخ شدن دستگاه گوارش میشود. نشانههای بیماری شامل احساس سوزش، احساس درد، اسهال خونی، شوک، افزایش ضربان نبض، کاهش فشار خون، اشکال در تنفس، صدمات کلیوی و مرگ میباشد.
آیا اسید فرمیک مورچه برای انسان مضر است؟
غلظت اسید فرمیک در زهر مورچه بسیار کم است و برای انسان کشنده نیست، اگرچه افرادی که آلرژی دارند ممکن است تورم شدید ناشی از نیش را تجربه کنند. جالب است بدانید که برخی از گونههای مورچه از اسید فرمیک خود برای خنثی کردن سم مورچههای رقیب استفاده میکنند. همچنین سمشناسی بخار اسید فرمیک یک محرک شدید چشم، غشاهای مخاطی و پوست است. قرار گرفتن در معرض باعث تحریک چشم همراه با اشک ریزش، ترشحات بینی، تحریک گلو و سرفه میشود. کارگری که اسید فرمیک داغ به صورتش پاشیده بود دچار تنگی نفس مشخص همراه با دیسفاژی شد و در عرض ۶ ساعت جان باخت.