کاربرد سورفکتانت در لوازم آرایشی و بهداشتی
سورفکتانت و امولیسفایر گاهی اوقات به جای هم استفاده میشوند. اما باید بدانیم که از لحاظ ساختاری این دوماده با هم متفاوت است. اما هر دو سورفکتانت و امولسیفایر اجزای مهم در بسیاری از محصولات هستند، اما عملکردها و خواص متفاوتی دارند. سورفکتانت مادهای با ساختار شیمیایی بسیار خاص است. به طور گستردهای در مواد اولیه آرایشی و بهداشتی استفاده میشود. این یک ماده خام کمکی در مواد اولیه آرایشی و بهداشتی است.
اگرچه مقدار آن زیاد نیست، اما نقش زیادی دارد. کرمهای پوست، شامپو بدون سولفات ، نرمکنندهها، خمیردندانها و سایر محصولات در اکثر محصولات استفاده میشود. عملکردهای آن در لوازم آرایشی متنوع است، وظایف اصلی آن عبارتند از: امولسیونسازی، شستشو، کف کردن، حل شدن، استریل کردن، آنتی استاتیک، پراکندگی و.. است. ما در گروه سپلو سعی داریم به معرفی و کاربرد سورفکتانت در تولید انواع لوازم آرایشی و بهداشتی بپردازیم. پس تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
سورفکتانت چیست؟
به طور کلی سورفکتانت، مادهای است که کشش سطحی بین دو مایع و یا یک مایع و یک جامد را کاهش میدهد. یعنی اینکه باعث میشود دو مادهای که با هم به صورت طبیعی مخلوط نمیشوند، مانند ( ترکیب روغن و آب) کمک میکند. و میتواند به شکستن موانع بین موادی که به طور طبیعی با هم مخلوط نمیشوند، کمک کند. از سوی دیگر، امولسیفایر نوعی سورفکتانت است که به طور خاص به تثبیت مخلوط دو یا چند مایع که در غیر این صورت در طول زمان جدا میشوند، کمک میکند.
بنابراین تمامی امولسیفایرها به نوعی سورفکتانت هستند. همچنین از سورفکتانتها برای ترکیبات مهمتری از امولسیونسازی، مانند تمیز کردن، مرطوب کردن و کف کردن استفاده میشود. از سوی دیگر، امولسیفایرها به طور خاص برای ایجاد مخلوط پایدار مایعات طراحی شدهاند.
کاربرد سورفکتانتها در لوازم آرایشی و بهداشتی چیست؟
همان طور که میدانید، سورفکتانتها یک ترکیب شیمیایی هستند که باعث امولسیونسازی دو ماده میشوند. به همین دلیل در تولید و ساخت انواع لوازم آرایشی مانند: پاککنندهها، مرطوبکنندهها، پخشکنندهها، امولسیونکنندهها، کفکننده و عوامل ضد کف در بسیاری از کاربردها و محصولات از جمله شویندهها، کرمهای پوست، شامپوها، نرمکنندهها، خمیردندانها و سایر محصولات در اکثر محصولات استفاده میشود. عملکردهای آن در لوازم آرایشی متنوع است، عملکردهای اصلی عبارتند از: امولسیون کردن، شستشو، کف کردن، حل شدن، استریل کردن، آنتی استاتیک، پراکندگی و غیره است.
بیشتر بخوانید : تاثیر گیاهان در صنایع آرایشی بهداشتی
۱- امولسیونسازی
یکی از مهمترین کاربرد سورفکتانتها، امولسیونسازی است. شاید سؤال پیش آید که امولسیونسازی چیست؟ چه کاربردی دارد و چرا نقش مهمی در تولید و ساخت لوازم آرایشی و بهداشتی به خصوی انواع مرطوبکنندهها دارد. انواع کرمها و لوسیونهای رایج که در محصولات مراقبت از پوست استفاده میشوند، حاوی ترکیبات روغنی و مقدار زیادی آب هستند. که آنها یک سیستم پراکندگی مخلوط بسیار یکنواخت را تشکیل دادهاند، یعنی مواد روغنی به صورت یکنواخت به صورت قطرات ریز در آب پراکنده میشوند یا آب به صورت یکنواخت در مواد روغنی به شکل قطرات ریز پراکنده میشود.
نوع اول را روغن در آب میگویند، نوع دوم را آب در روغن میگویند، این نوع لوازم آرایشی را لوازم آرایشی امولسیونی میگویند. با این حال، در شرایط عادی، روغن و آب با یکدیگر ناسازگار هستند. ترکیبات روغنی موجود در کرمها، لوسیونها و سایر محصولات امولسیونی دلیل اینکه میتوان یک سیستم پراکندگی مخلوط یکنواخت با آب ایجاد کرد این است که سورفکتانتها به آن اضافه میشود. ساختار ویژه سورفکتانتها، روغن و آب ناسازگار را قادر میسازد تا به طور یکنواخت با یکدیگر مخلوط شوند تا یک سیستم پراکندگی نسبتاً پایدار، یعنی امولسیون تشکیل دهند. اثر سورفکتانت در امولسیون را امولسیون میگویند.
۲-انحلال
سورفکتانتها میتوانند حلالیت برخی از مواد نامحلول یا به سختی محلول در آب را افزایش دهند، به طوری که میتوانند به طور کامل در آب حل شوند و در نهایت حالت شفاف ایجاد کنند. به این اثر انحلال، و فعالیت سطحی که عوامل انحلالسازی را انجام میدهند، حلکننده نیز میگویند. مثلاً میخواهیم یک ماده روغنی با خاصیت نرم کنندگی خوب به لوسیون شفاف اضافه کنیم، اما روغن در آب حل نمیشود و فقط میتواند به صورت قطرات ریز روغن روی سطح لوسیون شناور شود. در این زمان میتوانیم از سورفکتانت استفاده کنیم. اثر حل کنندگی عامل فعال این است که با افزودن سورفکتانت، مواد روغنی را در آب آرایشی به خوبی حل میکند و محصول در نهایت ظاهر شفاف خوبی را ارائه میدهد.
البته لازم به ذکر است که مقدار اجزای روغنی قابل حل با انحلال محدود است و به سختی میتوان مقدار بیشتری از اجزای روغنی را از طریق حل شدن در آب به طور کامل حل کرد. بنابراین با افزایش ترکیبات روغنی، نیاز به افزایش میزان سورفکتانتها وجود دارد. مواد روغنی و آب امولسیون میشوند. به همین دلیل است که برخی از لوسیونها مات و سفید مایل به شیری هستند، زیرا روغنهای مرطوبکننده بیشتری روی سطح وجود دارد. عامل فعال آن را با آب امولسیون میکند.
شناخت سورفکتانت از نظر ساختار شیمیایی
به طور کلی سورفکتانتها باعث کشش سطحی بین دو عامل که به طور طبیعی با هم مخلوط نمیشوند، را ایجاد میکند. به طوری که سورفکتانتها در سطح مشترک، مانند فصل مشترک نفت-آب یا فصل مشترک هوا-آب عمل میکنند. کشش سطحی (نیروهای مولکولی) بین دو سیال را تغییر میدهد. در واقع از نظر شیمی سورفکتانتها یک سر آب گریز و یک سر آب دوست دارند. به طوریکه سر آب دوست خود را به سمت مولکولهای آب هماهنگ میکند و از روغنها و چربیها دور میشود.
و سر آب گریز از مولکولهای آب دور میشود و معمولاً با روغنها و چربیها هماهنگ میشود. هنگامی که سورفکتانتها در غلظتهای کافی به محلول اضافه میشوند، به گونهای سازماندهی مجدد میشوند که سرهای آبدوست به سمت آب چرخانده میشوند. دمهای آبگریز روغن یا کثیفی را جذب میکنند و قطراتی را تشکیل میدهند که به عنوان میسل نیز شناخته میشوند. با این خاصیت شیمیایی، سورفکتانتها میتوانند شویندهها، امولسیفایرها یا عوامل کفکننده عالی باشند.
فواید سورفکتانت در مراقبت از پوست
از سورفکتانتها به مدت کوتاه برای عامل فعال سطحی پوست استفاده میشود. سورفکتانتها روغنها و چربیها را چربی زدایی و امولسیون میکنند و خاک را به حالت تعلیق در میآورند و به آنها اجازه میدهند شسته شوند. سورفکتانتها در اکثر اشکال پاککنندهها استفاده میشوند و بسیاری از آنها برای اکثر انواع پوست ملایم و مؤثر هستند.
تفاوت بین سولفات و سورفکتانت چیست؟
سولفاتها سورفکتانت هستند، یعنی هم روغن و هم آب را جذب میکنند. این باعث میشود کثیفی به راحتی از روی پوست و مو شسته شود. آنها همچنین مسئول تبدیل مایعات به کف هستند که در هنگام شستن مو و بدن یا مسواک زدن قابل مشاهده است.
امولسیفایر چیست؟
امولسیفایر نوعی سورفکتانت است که امولسیون را تثبیت میکند که مخلوطی از دو مایع غیر قابل اختلاط مانند روغن و آب است. امولسیفایرها دارای هر دو خاصیت آب دوست و آبگریز هستند که به آنها اجازه میدهد یک رابط پایدار بین دو مایع تشکیل دهند. آنها با کاهش کشش سطحی و ترویج تشکیل قطرات کوچکی که در مایع معلق میمانند، کار میکنند. امولسیفایرها معمولاً در مواد اولیه غذایی، دارویی و آرایشی استفاده میشوند.
در یک امولسیون، یک مایع در دیگری پراکنده میشود. و مخلوطی همگن و یکدست به دست میآید. امولسیفایرها معمولاً به دو صورت طبیعی و مصنوعی وجود دارند. که از امواسیفایرها در مواد غذایی مانند: سس مایونز، بستنی، شکلات، کره بادان زمینی، خامه و… استفاده میشود. همچنین در انواع لوازم آرایشی و بهداشتی نیز استفاده میشود.
نتیجهگیری
سورفکتانتها، ترکیبات شیمیایی هستند که توانایی کاهش سطحی آب را دارند. این مواد شامل یک سرفکتانت یا بخش هیدروفیلیک (دوستدار آب) و یک سرفوبیک یا بخش هیدروفوبیک (دوستدار روغن) هستند. با افزودن سورفکتانت به محلولهای آبی، توانایی آنها در مخلوط شدن با مواد هیدروفوبیک (مانند روغن) بالا میرود. به همین دلیل در بیشتر محصولات آرایشی و بهداشتی به عنوان امولسیونکننده استفاده میشود. مانند انواع مرطوبکنندهها، لوسیونهای بدن، شامپو و..
سورفکتانتها کاربردهای مختلفی در انواع لوازم آرایشی و بهداشتی دارند. که یکی از این کاربردها مراقبت از پوست میباشد. چه کرم مرطوبکننده باشد و چه ضد آفتاب، سورفکتانتها، یک عنصر حیاتی در بسیاری از محصولات مراقبت از پوست هستند. آنها برای نگه داشتن مخلوط مواد در کنار هم کار میکنند و در عین حال واکنشی را بین محصول و پوست کاربر آغاز میکنند. دو عملکرد اصلی محصولات ایجاد شده از امولسیون آنهایی هستند که برای مرطوب کردن، تغذیه و محافظت از پوست استفاده میشوند.